Kompozycja urbanistyczna cz. 2

W innych wypadkach, gdy, licząc się bardzo z trudnościami gospodarczymi i w braku materiałów budowlanych, pobudowano pierścień murów bardziej oszczędnie, po stwierdzeniu potrzeby rozrostu miasta budowano nowe odcinki murów lub nowe ich pierścienie, przyłączając je do dawnych fortyfikacji i tworząc jednolitą całość konstrukcyjną. Przemawia więc tu ciągle pieczołowita opieka nad całością miasta, doskonałe zrozumienie jego potrzeb i umiejętność ujęcia bardzo skomplikowanych zagadnień, wypływających z czynnika warowności i czynnika gospodarczego, w pewną ogólną linię poczynań budowlanych. Poczucie formy i użycie dobrych materiałów nadaje tej działalności twórców grodu średniowiecznego piętno dużej kultury budowlanej i pozostawia szereg znakomitych pomników architektonicznych epokom późniejszym.

Skrystalizowanie się potrzeb i charakterystycznych zagadnień w dziedzinie mieszkaniowej, handlowo-przemysłowej i wojennej, prowadzi z czasem do przyjęcia określonych zasad w budowie i w ujęciu urbanistycznym całości miasta.