Kompozycja urbanistyczna cz. 4

Przy skrzyżowaniu tych ulic z linią murów tworzą się główne punkty wyjściowe, bronione pojedynczym, lub podwójnymi parami baszt, barbakanami i innymi fortyfikacjami. Przy skrzyżowaniu drugorzędnych ulic z murami budowano w nich bram, pomniejsze lub furty dla ułatwienia ruchu przeważnie pieszego, skrócenia drogi ku gruntom uprawnym, należącym do mieszczan , powstającym powoli siedzibom podmiejskim, rozstającym się czasem do rozmiarów wielkich przedmieść.  Blok domów mieszkalnych rozkładaj, się prawidłowo na ogólnej siec, na kształt szachownicy wytyczonych ulic. Całość miasta zamyka się pierścieniem murów przebiegającym w kształcie czworoboku, wielokąta lub owalu, w zależności od warunków terenu i rozrostu miasta. Poza środków, częścią, otaczając, rynek i najbliższe ulice, która zwykle zabudowywała się szybko i ściśle, dalej ku murom leżały grunty niezabudowane, uprawne, pozostawione na przyszłość jako tereny rezerwowe dla dalszej zabudowy i rzeczywiście, grunty te przez cały szereg wieków wystarczały nieraz na wzniesienie nowych dzielnic lub rozszerzenie istniejących. W wielu wypadkach dopiero pokolenia dzisiejsze przekraczały ową limę przed pół tysiącem lat zakreśloną, aby się rozsiąść i zabudować na dalej położonych przedmieściach.