Miasto średniowieczne

U schyłku pierwszego tysiąclecia naszej ery odradza się wielkie dzieło ręki i ducha ludzkiego –  miasto. Kryje ono w sobie nowe drogi, którymi ma kroczyć rozwój cywilizacji następnego okresu tysiącletniego w krajach środkowych i zachodnich naszego kontynentu. Miasto, zrodzone biegiem wypadków historycznych na ruinach państwa rzymskiego, w krajach kultury romańskiej, we Włoszech i południowej Francji, rozwija się z niewielkiego zarodka. I po lat tysiącu staje się ono wielkim naczyniem, w którym się ważą i krystalizują dzieje współczesnych społeczeństw i w którym rośnie i dojrzewa kultura poszczególnych narodów europejskich. Miasto średniowieczne powstaje pierwotnie, jako skupienie niewielkiej liczby mieszkańców, wspierających się wzajemnie w celach obrony, uprawy roli na okolicznych polach, dla prowadzenia handlu i rozwoju rzemiosł. Przeciwstawia się ono otaczającej przyrodzie i trudnym warunkom politycznym i społecznym, jakie cechują ówczesny stan cywilizacji europejskiej. Ciągłe niepokoje, najazdy i wyprawy wojenne, dzikość obyczajów i niski stan organizacji społecznej, zmuszają do wytworzenia mocnego ośrodka budowlanego. Względna przynajmniej pewność życia i obrona mienia umożliwia osiadłym tu mieszkańcom prowadzenie swych zwykłych zajęć i wytwarzanie z biegiem czasu coraz większej ilości dóbr materialnych i duchowych.